Jeśli jesteś właścicielem lub kierownikiem zakładu przetwórstwa chemicznego, znasz równowagę pomiędzy wymaganiami produkcyjnymi a ograniczaniem ryzyka. Palny pył stwarza poważne zagrożenie. Twój plan ograniczania emisji pyłu palnego musi spełniać stosowne normy i przepisy, które są regulowane przez wiele organów.

Podczas przeglądu DHA identyfikujesz zagrożenia związane z pyłem palnym występującym w Twoim procesie i podejmujesz działania mające na celu zminimalizowanie prawdopodobieństwa i skutków zdarzenia spalania. Ponieważ nie ma jednej strategii, która sprawdzi się w każdym obiekcie, poniższe kluczowe pytania pomogą Ci rozpocząć ocenę i określić ryzyko, które następnie wykorzystasz przy opracowywaniu strategii łagodzenia ryzyka dla Twojej konkretnej działalności.

Czy w moim zakładzie występują pyły palne lub wybuchowe?

Najpierw zidentyfikuj właściwości pyłów, które produkujesz. Dane z opublikowanych źródeł mogą być dostępne, jeśli jednak nie są, należy wysłać reprezentatywną próbkę do wykwalifikowanego laboratorium zajmującego się badaniem pyłu. Testy pozwalają ustalić, czy pyły są palne (mogą zapalić się w stosie lub warstwie), czy wybuchowe (mogą zapalić się w chmurze), a także określić potencjalną prędkość i siłę spalania.

Jakie inne właściwości pyłu mogą mieć wpływ na plany łagodzenia skutków?

Inne właściwości pyłu, takie jak toksyczność, reaktywność, korozyjność i niestabilność, mogą stanowić ważne czynniki wpływające na sposób ograniczania ryzyka spalania. Na przykład może zaistnieć potrzeba oddzielenia wysoce reaktywnych materiałów za pomocą oddzielnych systemów zbierania pyłu. Kolejną kwestią, którą należy wziąć pod uwagę, są materiały użyte do budowy odpylacza. Do odpylania mogą być wymagane określone materiały, innych zaś może być konieczne unikanie. Należy koniecznie zgłosić tego typu wątpliwości dostawcom sprzętu odpylającego. Uwzględnią je oni przy rekomendowaniu lub instalowaniu urządzeń redukujących emisję pyłu.

Jakie procesy lub punkty kontroli stwarzają potencjalne zagrożenia związane ze spalaniem?

Czynności takie jak przenoszenie, mieszanie, łączenie, przenoszenie i pakowanie materiałów mogą potencjalnie powodować emisję uciążliwego pyłu. Należy pamiętać, że osad może osadzać się również na trudno widocznych powierzchniach, takich jak oprawy oświetleniowe, rury i dźwigary. Ukryty pył może również stanowić zagrożenie, ponieważ jeśli dojdzie do początkowej eksplozji, może on unieść się w powietrzu i wywołać większą eksplozję wtórną. Inspektorzy uważają, że kurz o grubości większej niż 1/32 cala jest niebezpieczny, dlatego ważne jest regularne sprzątanie.

Jak mogę zapobiec zdarzeniom spalania?

Kluczem do uniknięcia zapłonu jest rozdzielenie jego składników: paliwo, źródło zapłonu i tlen. W przetwórstwie chemicznym istnieje kilka możliwości ograniczenia potencjalnego źródła zapłonu przedostającego się do odpylacza:

Dłuższe kanały  — zwiększenie odległości między miejscem powstania iskry a nagromadzonym paliwem (zbiornikiem pyłu) może dać iskrze szansę na zgaśnięcie, zanim dotrze do pyłu palnego. Mimo że potencjalnie jest to tanie rozwiązanie, dłuższe kanały mogą wiązać się ze zwiększonym zużyciem energii i zajmować więcej miejsca.

Pasywne tłumienie  — Urządzenia w kanale wytwarzające turbulencje mogą pomóc przyspieszyć tempo gaszenia iskier. Ich koszty są umiarkowane, a straty ciśnienia niewielkie. Zagadnienia, które należy wziąć pod uwagę, to wymagania dotyczące długości kanałów i potencjalne zanieczyszczenie niektórymi rodzajami pyłów.

Aktywne gaszenie  — Urządzenia aktywnego gaszenia wykrywają iskry w kanale i gaszą je za pomocą środków gaśniczych. Systemy te zapewniają wysoki poziom wykrywania i reakcji,  ale są też droższe ze względu na większą złożoność i potrzeby konserwacyjne.

Jak mogę ograniczyć szkody powstałe w wyniku pożaru lub eksplozji, jeśli taka wystąpi?

Działania zapobiegawcze nie są w stanie wyeliminować wszystkich zagrożeń, dlatego potrzebujesz również strategii ochronnych. Należy pamiętać, że należy wziąć pod uwagę zarówno systemy ochrony przeciwpożarowej, jak i przeciwwybuchowej, które zazwyczaj wymagają różnych urządzeń. Oto kilka dostępnych metod ochrony:

Zraszacze  — systemy zraszaczowe reagują na zmiany temperatury i rozpylają wodę do odpylacza. Początkowy koszt instalacji zraszaczy jest umiarkowany, jednak ich uruchomienie może wiązać się ze znacznym nakładem czasu na czyszczenie.

Gaśnięcie pożaru środkami chemicznymi  — w kolektorze można uruchomić gaśnicę CO2 lub inne środki gaśnicze, aby stłumić pożar. Mimo że początkowo system ten jest droższy od zraszaczy, jego czyszczenie może być łatwiejsze. Ponieważ jest on dedykowany do kolektora, łatwiej będzie przenieść system tłumienia chemicznego wraz z kolektorem.

Układ odpowietrzania przeciwwybuchowego  — na odpylaczu można zainstalować słabe panele, zaprojektowane tak, aby otwierały się podczas deflagracji i odprowadzały gazy, płomienie i odłamki w zaplanowanym kierunku. Mimo że metoda ta jest stosunkowo niedroga, wiąże się z ryzykiem wystąpienia pożarów wtórnych w obszarze zrzutu i może wiązać się z dłuższym przestojem po zdarzeniu.

Izolacja pasywna  — Urządzenia izolacji pasywnej są aktywowane przez falę ciśnienia wybuchu i mają na celu odizolowanie wybuchu do odpylacza. Ta opcja wymaga minimalnej konfiguracji sprzętu, ale jej zastosowanie może być ograniczone przez charakterystykę pyłu

Izolacja aktywna  — Urządzenia izolacji aktywnej wykorzystują czujniki do wykrywania wzrostu ciśnienia poprzedzającego wybuch i zapobiegają jego cofaniu się do przewodu. Systemy aktywne zapewniają  precyzyjne wykrywanie, jednak urządzenia te są droższe i wymagają kontroli systemowej.

Lokalizacja zewnętrzna  — w tej strategii odpylacz umieszczany jest na zewnątrz, w otoczeniu specjalnej strefy wykluczenia, która oddziela spalanie od zasobów zakładu.

Ciągły proces łagodzenia ryzyka

Planowanie ograniczania ryzyka jest procesem iteracyjnym. Za każdym razem, gdy zmieniasz materiały lub procesy, powinieneś sprawdzić, czy w zakładzie nie występuje jakieś ryzyko. Nawet jeśli nie wprowadziłeś żadnych zmian, normy NFPA określają konieczność przeprowadzenia przeglądu DHA co najmniej raz na pięć lat – i to z ważnego powodu. Regularny przegląd zagrożeń związanych z pyłem pozwala ocenić ryzyko wynikające z niekiedy subtelnych zmian.